|
هوش مصنوعی و حق بازی: چالشهای حقوقی و اخلاقی اسباببازیهای هوشمند در رشد و پرورش کودکان
|
امیل سعیدخانیان   ، محمدعلی آقایزرگی نعیمی |
| گروه حقوق عمومی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. |
|
|
چکیده: (49 مشاهده) |
زمینه و هدف: ادغام فناوری هوش مصنوعی در محیطهای بازی کودکان، به ویژه از طریق اسباببازیهای هوشمند، پرسشهای جدی حقوقی و اخلاقی را در خصوص حمایت از حق بازی کودکان در نظام حقوق بینالملل مطرح نموده است، در حالی که این فناوریها اشکال نوینی از تعامل و یادگیری را فراهم میکنند، در عین حال چالشهای مهمی در زمینههایی همچون نظارت، تأثیر در رفتار، نقض حریم خصوصی و تجاریسازی فرآیندهای رشدی کودک ایجاد میکنند.
روش: این مقاله با روش توصیفی ـ تحلیلی و مطالعه تطبیقی، اسناد کلیدی بینالمللی همچون کنوانسیون حقوق کودک سازمان ملل متحد (UNHCR)، مقررات عمومی حفاظت از دادهها در اتحادیه اروپا (GDPR)، قانون حمایت از حریم خصوصی کودکان (COPPA) و اصول اخلاقی هوش مصنوعی سازمان همکاری و توسعه اقتصادی (OECD) را بررسی میکند.
یافتهها: یافتههای پژوهش نشان میدهد که اسباببازیهای هوشمند مبتنی بر هوش مصنوعی با ایجاد ساختارهای الگوریتمی در فرآیند بازی، موجب محدود شدن بازی آزاد و خلاقانه کودکان شده و آنان را به کاربران منفعل یا منابع داده تبدیل میکنند. همچنین بهرهبرداری تجاری از دادههای رفتاری و احساسی کودکان، خطر نقض حریم خصوصی و سوءاستفاده از آسیبپذیریهای روانشناختی آنان را افزایش داده است. از سوی دیگر، مقررات موجود عمدتاً بر حفاظت از دادهها تمرکز داشته و فاقد رویکردی جامع نسبت به ابعاد رشدی، روانی و حقوقی بازی کودکان در محیطهای هوشمند هستند.
نتیجهگیری: نتایج نوشتار حاضر نشان میدهد که علیرغم وجود برخی حمایتهای پراکنده، فقدان استانداردهای الزامآور و اختصاصی برای طراحی فناوریهای هوش مصنوعی متناسب با حقوق کودکان، منجر به تضعیف این حق اساسی شده است. نوشتار حاضر با استناد به اصول و مبانی بینالمللی حقوق کودک و کنوانسیونهای موجود، ضمن شناسایی چالشهای حقوقی و اخلاقی ناشی از اسباببازیهای هوشمند، پیشنهاد یک چهارچوب تنظیمگرایانه مبتنی بر حقوق کودک را ارائه میدهد و راهکارهای اجرایی مشخصی برای قانونگذاران، نهادهای نظارتی و طراحان محصولات هوشمند پیشنهاد میکند.
زمینه و هدف: ادغام فناوری هوش مصنوعی در محیطهای بازی کودکان، به ویژه از طریق اسباببازیهای هوشمند، پرسشهای جدی حقوقی و اخلاقی را در خصوص حمایت از حق بازی کودکان در نظام حقوق بینالملل مطرح نموده است، در حالی که این فناوریها اشکال نوینی از تعامل و یادگیری را فراهم میکنند، در عین حال چالشهای مهمی در زمینههایی همچون نظارت، تأثیر در رفتار، نقض حریم خصوصی و تجاریسازی فرآیندهای رشدی کودک ایجاد میکنند.
روش: این مقاله با روش توصیفی ـ تحلیلی و مطالعه تطبیقی، اسناد کلیدی بینالمللی همچون کنوانسیون حقوق کودک سازمان ملل متحد (UNHCR)، مقررات عمومی حفاظت از دادهها در اتحادیه اروپا (GDPR)، قانون حمایت از حریم خصوصی کودکان (COPPA) و اصول اخلاقی هوش مصنوعی سازمان همکاری و توسعه اقتصادی (OECD) را بررسی میکند.
یافتهها: یافتههای پژوهش نشان میدهد که اسباببازیهای هوشمند مبتنی بر هوش مصنوعی با ایجاد ساختارهای الگوریتمی در فرآیند بازی، موجب محدود شدن بازی آزاد و خلاقانه کودکان شده و آنان را به کاربران منفعل یا منابع داده تبدیل میکنند. همچنین بهرهبرداری تجاری از دادههای رفتاری و احساسی کودکان، خطر نقض حریم خصوصی و سوءاستفاده از آسیبپذیریهای روانشناختی آنان را افزایش داده است. از سوی دیگر، مقررات موجود عمدتاً بر حفاظت از دادهها تمرکز داشته و فاقد رویکردی جامع نسبت به ابعاد رشدی، روانی و حقوقی بازی کودکان در محیطهای هوشمند هستند.
نتیجهگیری: نتایج نوشتار حاضر نشان میدهد که علیرغم وجود برخی حمایتهای پراکنده، فقدان استانداردهای الزامآور و اختصاصی برای طراحی فناوریهای هوش مصنوعی متناسب با حقوق کودکان، منجر به تضعیف این حق اساسی شده است. نوشتار حاضر با استناد به اصول و مبانی بینالمللی حقوق کودک و کنوانسیونهای موجود، ضمن شناسایی چالشهای حقوقی و اخلاقی ناشی از اسباببازیهای هوشمند، پیشنهاد یک چهارچوب تنظیمگرایانه مبتنی بر حقوق کودک را ارائه میدهد و راهکارهای اجرایی مشخصی برای قانونگذاران، نهادهای نظارتی و طراحان محصولات هوشمند پیشنهاد میکند.
|
|
| واژههای کلیدی: حقوق کودک، حق بازی، هوش مصنوعی، اسباببازیهای هوشمند، حریم خصوصی کودکان، کنوانسیون حقوق کودک |
|
|
متن کامل [PDF 502 kb]
(17 دریافت)
|
نوع مطالعه: پژوهشي |
موضوع مقاله:
تخصصي
دریافت: 1402/7/3 | پذیرش: 1402/10/26
|
|
|
|
|
|
|
| ارسال پیام به نویسنده مسئول |
|
|
|
| ارسال نظر درباره این مقاله |
|
|
|
