دانشکده حقوق و علوم اجتماعی، مؤسسه تحقیقات اجتماعی دانشگاه تبریز و عضو قطب علمی جامعهشناسی سلامت، تبریز، ایران.
چکیده: (657 مشاهده)
کودکهمسری یکی از چالشهای اساسی در نهاد خانواده و در جامعه است. کودکهمسری در طول تاریخ جوامع وجود داشته و بسته به مقتضیات زمانی و مکانی نیز وجود خواهد داشت، اما افزایش آن در جامعه به ویژه به دلایلی مانند فقر و وجود اختلاف فاحش سنی یک تهدیدی بر نهاد خانواده و جامعه تلقی میشود. در این نوشتار، آمار کودکهمسری در کل کشور بر اساس سالنامههای آماری معتبر بررسی شده است. نتایج بررسی آماری نشان میدهد که روند کودکهمسری از سال 1390 تا سال 1398 روند صعودی را طی کرده و استانهای خراسان رضوی، آذربایجان شرقی، سیستان و بلوچستان و خوزستان تا سال 1396 در زمره استانهایی قرار دارد که بیشترین نرخ کودکهمسری در آنها اتفاق افتاده است. در این میان استانهای یزد و سمنان کمترین آمار را به خود اختصاص دادهاند. استان آذربایجان شرقی در ازدواج زودهنگام و کودکهمسری و همچنین در طلاق گروه سنی 10 تا 14 سال در رتبه دوم کشور قرار دارد. در داخل شهرستانهای استان نیز کودکهمسری در شهرستانهای ملکان، بستانآباد، سراب و چاراویماق بیشتر رایج است و بالاترین درصد طلاق نیز در ازدواجهای زودهنگام در شهرستان ورزقان، ملکان، سراب، خداآفرین، کلیبر و هشترود مشاهده شده است. بنابراین برای پیشگیری، تعدیل و کنترل کودکهمسریهای غیر منطقی و ناخواسته در جامعه و مدیریت صحیح خانوادههای کودکهمسر به نظر میرسد آموزش و ارتقای مهارت زندگی و ارتباطی خانوادههای کودکهمسر، آموزش و ارتقای آگاهی اقشار مختلف در خصوص پیامدهای کودکهمسری، پیشگیری اجتماعی، قانونی و اقتصادی از وقوع کودکهمسری با اختلاف فاحش سنی و کودکهمسری به دلایل فقر اقتصادی خانواده، ایجاد بانک اطلاعاتی و رصد مسائل و مشکلات فرایند کودکهمسری، استفاده از رهبران دینی و ائمه جماعات در تغییر باورهای کلیشهای حاکم، ایجاد تکلیف قانونی برای گذاراندن دورههای آموزشی مهارتهای زندگی و زناشویی، ممنوعیت فواصل سنی غیر طبیعی سن زوج و زوجه در ازدواجهای زیر 14 سال و تشکیل کمیتههای پزشکی، روانشناختی و اجتماعی و فرهنگی برای هدایت صحیح خانوادهها در مسیر ازدواج موفق از جمله راهکارهایی است که میتوان نرخ کودکهمسریهای غیر طبیعی را کنترل و تعدیل نمود.